Nie umiem sobie wyobrazić wychowywania dziecka bez książek (choć zdaję sobie sprawę, że są rodzice, którzy mogą nie podzielać mojego zdania). Czas spędzony na wspólnym czytaniu jest naprawdę wyjątkowy. Dorosły, który czyta dziecku nie może robić jednocześnie niczego innego. Musi skupić się wyłącznie na tekście, który ma przeczytać i dziecku, któremu czyta. A co w tym czasie robi dziecko? Jedne siedzą spokojnie i słuchają, inne rysują, jeszcze inne czymś się bawią. Jednocześnie uważnie słuchają, śledzą historię, zadają pytania. Jakie książki najlepiej czytać dzieciom? Takie, które są dla nich interesujące.

Czy najmłodszych czytelników zainteresuje Król Wafelek Anny Onichimowskiej? Książka podzielona na kilkanaście niedługich rozdziałów, z których każdy opowiada inną historię? Łączy je postać głównego bohatera. Obok króla Wafelka w każdym z nich pojawiają się jego bliscy. Rodzina i dworzanie. Towarzyszą królowi w bardzo różnych sytuacjach, bo jak się okazuje, król Wafelek prowadzi całkiem zwyczajne życie. Na przykład jeździ ze swoimi dziećmi na rowerze! To znaczy chciałby jeździć, bo jak się okazuje król tej umiejętności nigdy nie opanował. Ale tu z pomocą przychodzi jego żona, która wpada na pewien bardzo mądry pomysł. Dobre pomysły ma również sam król, który pewnego dnia proponuje ministrowi czytanie książek. Dlaczego? Bo ten minister myśli o wojnie, a skoro ma takie głupie pomysły, to król chce zająć jego głowę czymś innym. Król Wafelek miewa również (jak każdy człowiek) kulinarne zachcianki. Właśnie dlatego (razem z żoną) zakrada się nocą po pieczarki, a potem do zamkowej kuchni, żeby przyrządzić z nich pyszne danie. Takich historii jest tu znacznie więcej i każda jest równie interesująca.

Czas odpowiedzieć na zadane wcześniej pytanie: czy najmłodszych czytelników zainteresuje Król Wafelek Anny Onichimowskiej. Spodoba się! Dlaczego? Przede wszystkim dlatego, że tytułowy bohater jest bardzo podobny do czytelników książki. Choć jest królem, to podobnie jak dzieci czegoś się boi, czegoś nie umie. Czasem się waha, nie wie jaką decyzję podjąć. Też popełnia błędy albo podejmuje złe decyzje. Najważniejsze jest jednak to, że każdej sytuacji udaje mu się wyjść obronną ręką, a potem wyciągnąć wnioski. Wnioski będą w trakcie lektury wyciągać również czytelnicy. Opowiadania kończą się jednym krótkim pytaniem skierowanym do dzieci. Nie jest ono trudne, ale warto zachęcić dzieci do udzielenia odpowiedzi. Myślę, że mogą być one początkiem bardzo ciekawej rozmowy. To świetna książka do wspólnego czytania w rodzinnym gronie. Dobrze sprawdzi się też jako lektura w przedszkolu albo młodszych klasach szkoły podstawowej. Zawsze wzbudzi ciekawość, zainteresuje i podbije serca czytelników.

 Król Wafelek

Anna Onichimowska

ilustracje Monika Feret

Wydawnictwo Literatura 2026

wiek 3+

https://wydawnictwoliteratura.pl/ 

Za nami dzień Wszystkich Świętych i Święto Niepodległości. Dwa bardzo ważne listopadowe dni, które powstrzymują mnie jeszcze przed myśleniem o Bożym Narodzeniu. Teraz mogę już o nim myśleć bez wyrzutów sumienia. Już zaczęłam czytać świąteczne książki, myśleć o prezentach i dekoracjach. Spoglądam z nostalgią na bożonarodzeniowe historie, które dobrze już znamy, chętnie do nich wracam, bo te, które zostały z nami są naprawdę wyjątkowe. Z przyjemnością szukam też nowych tytułów, bo co roku trafia się wśród nich kilka prawdziwych perełek. 

Jako pierwsza moją uwagę zwróciła Gwiazdka w zimowym lesie. Książka, która kusi czytelnika przepiękną (choć bardzo prostą i niezbyt kolorową) okładką. Widzimy na niej lisa. Na jego nosie siedzi mały ptaszek (kiedy zajrzymy do wnętrza książki, dowiemy się, że jest to rudzik Niko). Śnieżny krajobraz widoczny na okładce przenosi nas w świat zimowej przygody, którą wkrótce będziemy mogli poznać bliżej. Najpierw poznajemy rudzika i jego rodzinę. Ptaki lubią zimy i mają kilka ulubionych zimowych zabaw. Niestety, ostatnia zima nie była dla nich łaskawa. Pogoda w wigilijny wieczór była tak zła, że ptaki musiały szukać schronienia przed śniegiem i wichrem. Niko nie miał siły, żeby lecieć za rodziną. Machał skrzydłami, ale bliscy stale się oddalali. Był wyczerpany i przestraszony, kiedy zobaczył przed sobą dom. Nie odważył się jednak do niego zajrzeć. Na szczęście przez okno zauważyła ptaszka mieszkanka domu. Wyszła na próg i podzieliła się z nim tym, co najcenniejsze. Lula (bo tak miała na imię lisica) podzieliła się z nim swoim sercem! Niko dał jej to, za czym tak bardzo tęskniła. Wprowadził w jej życie radość! Wydawało jej się, że tak będzie już zawsze. Niestety, pewnego dnia Niko został odnaleziony przez swoją rodzinę i opuścił Lulu...

Gwiazdka w zimowym lesie to książka, która porusza najczulsze struny. To historia, która dotyka bardzo ważnych uczuć i emocji. Mamy tu opowieść o ogromnej samotności, o potrzebie posiadania kogoś bliskiego. Kogoś, z kim czujemy się dobrze, przy kim czujemy się bezpiecznie. Niko miał rodzinę, kiedy ją stracił na jego drodze pojawiła się Lulu. Samotna lisica, która bardzo tęskniła za kimś bliskim. Niestety, choć przez chwilę znowu czuła się komuś potrzebny, los nie był dla niej łaskawy. Tak jej się przynajmniej wydawało, kiedy Niko odszedł ze swoją rodziną. Bo ta książka to opowieść nie tylko o przyjaźni, ale również o wielkiej samotności. I o tym, jak można pomóc komuś, kto się z nią boryka. To historia nie tylko na zimę i czas Bożego Narodzenia. To historia na każdy dzień roku, na każdą chwilę, którą spędzamy z drugim człowiekiem. Bardzo piękna i mądra. Oszczędna w słowach, ale każde z nich jest potrzebne i ważne. Całość dopełniają ilustracje. Niezbyt kolorowe, ale doskonale pasujące do to historii. Dzięki nim ta opowieść robi jeszcze większe wrażenie, jeszcze bardziej porusza i zachwyca. 

Gwiazdka w zimowym lesie

Alessandro Montagnana 

tłumaczenie Justyna Kukian

Wydawnictwo Debit 2026 

wiek 2+ 

Smerfy zawsze darzyłam ogromną sympatią. Zapytana o tytuł ulubionej bajki z czasów dzieciństwa, bez wahania wymieniłabym właśnie tych bohaterów. Do dziś mam do nich wielki sentyment i ogrom sympatii. Ich przygody bawiły mnie do łez. Lubiłam zawsze różnorodność Smerfów, podobało mi się, że każdy z tych bohaterów był nieco inny. Choć jest ich tak wielu, to każdy ma indywidualne rysy. Jednych oczywiście lubi się bardziej, innych trochę mniej, ale trudno wobec któregokolwiek z nich przejść obojętnie.

Właśnie dlatego tyle radości sprawia mi śledzenie tego, jak powiększa się grono miłośników tych niebieskich skrzatów. Cały czas dołączają do nas kolejne roczniki małych widzów i czytelników, którzy z zainteresowaniem śledzą ich przygody i kibicują w zmaganiach z Gargamelem. Trochę młodym fanom Smerfów zazdroszczę, bo kiedy ja byłam w ich wieku mogłam tylko śledzić wydarzenia rozgrywające się w Wiosce Smerfów, na ekranie telewizora. Dziś można oglądać pełnometrażowe filmy i czytać liczne książki. Wśród nich są również bardzo lubiane przez dzieci komiksy. Ich ogromną zaletą jest to, że nie trzeba czytać wszystkich tomów po kolei. Tak naprawdę możemy wybrać ten, który wydaje nam się najbardziej interesujący i bez problemu odnaleźć się wśród tej opowieści i jej bohaterów.

W książce Świat Smerfów. Smerfy i Halloween znajdziecie pięć różnych historii. Czy coś je łączy? Na pewno jest to jakiś element nadprzyrodzony, który pojawia się w każdym z komiksów. Pierwszy związany jest najmocniej z tytułem tego tomu i opowiada o tym, w jaki sposób Smerfy spędzają Halloween. W kolejnych można przeczytać między innymi o Smerfach zmagających się z duszkami i szkole wróżek, do której zaczęły chodzić najmłodsze z nich. W każdej z tych historii ich śladami podąża oczywiście Gargamel! Emocji, jak zwykle nie brakuje, więc kolejne historie czyta się z wypiekami na twarzach. Bo choć oczywiście wiemy, kto wygra ten pojedynek, to czytanie przygód Smerfów i tak sprawia czytelnikom dużą przyjemność. To doskonałe książki dla tych dzieci, które czytają sprawnie i tych, które czytać dopiero się uczą. Wszystkie powinny sobie z tą lekturą poradzić. A przygody Smerfów, pełne humoru, emocji i odwiecznej walki dobra ze złem, dadzą każdemu czytelnikowi ogrom radości.

Te i inne komiksy o Smerfach znajdziecie na

Książki dla dzieci gromadziłam na długo przed urodzeniem Tosi. Kiedy czułam, że jakiś tytuł wart jest tego, żeby mieć go w domowej biblioteczce, kupowałam bez wahania. Dzięki pracy w księgarni przez długi czas miałam dostęp do najlepszej literatury dziecięcej, a mając pod opieką dział z literaturą dziecięcą mogłam wybierać książki, które trafią na półkę. Doskonale pamiętam jak zachwycałam się książkami anglojęzycznymi. Pełnymi ruchomych elementów, otwieranych okienek i pól, których można było dotykać. W Polsce takie książki miały się dopiero pojawić. I kiedy w końcu zaczęły się ukazywać, Tosia była na nie zdecydowanie za duża. Ale ja cały czas mam do takich książek sentyment.

Ostatnio książki sensoryczne ukazały się w ramach serii "Akademia Mądrego Dziecka". Pisałam tu o niej wiele razy. Zawsze pozytywnie. Tym razem nie będzie inaczej. "Akademia Mądrego Dziecka" skupia książki bardzo różnorodne, ale zawsze tak samo ciekawe i wartościowe. To jedna z tych serii, która rośnie razem ze swoimi czytelnikami. Odkrywaj zmysłami adresowana jest do najmłodszych czytelników. Jej twórcy już na pierwszej stronie zapraszają małych czytelników do zabawy. Najpierw będą dotykać kolorowych plam farb. Każda z nich ma nie tylko inny kolor, ale przede wszystkim inną fakturę. Kolejna strona to krople deszczu i dłonie pomalowane farbami. Na następnych pojawiają się instrumenty muzyczne. Co prawda książka nie wydaje dźwięków, ale tu z pomocą przychodzi wyobraźnia! Przyda się ona również na innych stronach, bo każda strona ma za zadanie ją pobudzić! I to jest największa zaleta tej książki.

Myślę, że znacie moje zdanie na temat momentu, w którym powinno się zacząć czytać i pokazywać dzieciom książki. Wiele razy pisałam tu, że trzeba to robić jak najwcześniej, żeby książki były dla dzieci czymś naturalnym. Seria "Akademia Mądrego Dziecka" znakomicie się do tego nadaje. Duże obrazki, sztywne kartki, zaokrąglone rogi i oczywiście elementy sensoryczne! To podoba się dzieciom i rodzicom. Maluchy mogą się takimi książkami bawić i odkrywać je samodzielnie. Mogą też, oczywiście, czytać je razem z rodzicami. Wtedy rodzice przejmą rolę przewodników i będą zadawać dzieciom pytania albo proponować różne zadania. Tak naprawdę nie ma jednego sposobu na czytanie tej i innych książek z serii, każdy sposób jest dobry i rozwijający. I właśnie dlatego ta seria warta jest uwagi.

 Akademia Mądrego Dziecka. Odkrywaj zmysłami

HarperKids 2026 

 https://harpercollins.pl/

Są tacy autorzy, na których książki czekam wyjątkowo niecierpliwie. Są takie serie, których kontynuacji nie mogę się doczekać. W tym przypadku mamy połączenie idealne - autor, którego lubię i cenię oraz seria, której dwa tomy miałam okazję przeczytać wcześniej. Nie są to książki z grupy lekkich, łatwych i przyjemnych. Są to jednak te książki, które moim zdaniem po prostu trzeba znać!

Bohaterką serii jest mieszkająca na Kresach Antonina Rossińska. W pierwszym tomie serii pod tytułem Antosia w bezkresie, widzieliśmy, jak kończy się najszczęśliwszy i beztroski etap jej życia. Spokojny czas dzieciństwa spędzony w leśniczówce w Brantówce, brutalnie przerwał wybuch II wojny światowej, dołączenie ojca do armii, a potem wywiezienie Antosi i jej mamy na Syberię. W trakcie długiej podróży Antosia rozłączyła się z mamą. Od tej pory była zdana wyłącznie na siebie. Najpierw w kołchozie, a potem (po kolejnej podróży w nieznane) wśród Kazachów. Czas spędzony z nimi i opisany w książce Zbójeckie nasienie, różnił się od tego, co spotkało dziewczynkę w Niwie Pracy. Dał jej na pewno więcej radości, spokoju i nadziei na odnalezienie mamy albo chociaż powrót do pani Myszyńskiej, która (choć jej samej nie było łatwo) zaopiekowała się dziewczynką. W trzecim tomie, Antosia (używając metafory) znowu wpada w otchłań. Oskarżona o kradzież i uznana za wroga ZSRR trafia do Stalinki, poprawczej kolonii pracy dla dziewcząt. W tak strasznym miejscu jeszcze nie była. Początkowo trudno uwierzyć, że mogłaby w nim sobie poradzić. A jednak Antosia, choć ma zaledwie 11 lat, jest mądra, odważna i bardzo dzielna. Nie poddaje się, nie daje się złamać, choć jest przerażona widząc miejsce, w którym się znalazła. Na szczęście i tu znajduje bratnią duszę. Pomaga jej Masza, Rosjanka, którą uznano za wroga ludu. Dlaczego? Tego dokładnie nie wiemy, ale musiała być to decyzja samego Stalina, z którym kiedyś współpracował jej ojciec. Masza otacza Antosię opieką i pomaga odnaleźć się w Stalince. Mówi jej co powinna robić, czego powinna unikać, na kogo uważać, dokąd chodzić. Mimo to Stalinka i tak budzi przerażenie. Ciężka praca, ideologia wtłaczana w głowy młodych dziewczyn, przemoc, strach - to nie jest miejsce, w którym ktokolwiek kiedykolwiek powinien się znaleźć.

Czy dobrze znamy losy Polaków wywiezionych na Sybir? Nie wiem. Uczymy się o tym w szkole, ale nie jest to główny wątek nauki o II wojnie światowej.  My w tym roku mieliśmy okazję zwiedzić białostockie Muzeum Pamięci Sybiru i pamiętam, że wchodząc do kolejnych sal w głowie miałam książki Marcina Szczygielskiego (bo to właśnie seria o Antosi zachęciła mnie do poznania tych historii dokładniej). Choć jest to seria adresowana do młodych czytelników, uważam, że również dorośli mogą (i powinni) ją przeczytać. Antosia w potrzasku to opowieść o niebywałej sile charakteru, o odwadze, determinacji. Książka, która pokazuje, że nigdy nie powinno się poddawać (niestety również o tym, że zawsze może być gorzej). O przyjaźni, która może się zrodzić nawet w takich miejscach jak kolonia poprawcza. Niestety także o braku nadziei i strachu, który pcha człowieka w stronę decyzji ostatecznych. To książka, która boli i budzi sprzeciw. Zwłaszcza, jeśli zaczniemy ją czytać przez pryzmat tego, co dzieje się wokół nas. Od zakończenia II wojny światowej minęło ponad 80 lat, od czasu, kiedy władzę nad światem przejmowały ruchy, które doprowadziły do jej wybuchu prawie 100. Czy czegoś nas to nauczyło? Patrząc na to, co dzieje się wokół nas, dobrze wiemy, że nie. Seria książek Marcina Szczygielskiego to nie tylko upamiętnienie dzieci, które zostały deportowane do Kazachstanu i na Syberię w czasie II wojny światowej. To również przestroga dla wszystkich, którzy dążą w stronę nacjonalizmu. Czy oni te książki przeczytają? Myślę, że nie, ale mogą przeczytać je wszyscy inni. Jak śpiewał Czesław Niemen "ludzi dobrej woli jest więcej i mocno wierzę w to, że ten świat nie zginie nigdy dzięki nim". Ja wierzę w to, że świat nie zginie także dzięki takim książkom. To właśnie one powinny być lekturami w domach i szkołach. Takie książki powinno czytać dzieciom, o takich książkach powinno się z dziećmi rozmawiać. Dzięki nim historia może się nie powtórzyć (choć, niestety, lubi to robić).

Antosia w potrzasku 

Marcin Szczygielski

Instytut Wydawniczy Latarnik 2026