Zapytana, nie umiałabym bez chwili zastanowienia, wymienić wszystkich książek Marcina Szczygielskiego, które mamy w swojej biblioteczce. Przeczytaliśmy ich tak wiele, że zajęłoby to naprawdę dużo czasu. Marcin Szczygielski to jeden z naszych ulubionych pisarzy, a jego książki zaliczają się to tych najbardziej ukochanych tytułów, które zajmują honorowe miejsce w domowej biblioteczce. Nigdy nie brakuje w nich humoru, często pojawia się szczypta magii, są legendy albo nawiązania do mitologii słowiańskiej. Są wśród nich również książki historyczne. W nich autor nie unika bolesnych i trudnych wątków. Takich, od których z jednej strony chcielibyśmy nasze dzieci chronić, z drugiej - zależy nam na tym, żeby je poznały, bo nie chcemy, żeby ta historia jeszcze kiedyś się powtórzyła.

Te właśnie wątki pojawiają się w książce Zbójeckie nasienie, kontynuacji historii, którą rok temu poznałyśmy czytając niezwykle poruszającą Antosię w bezkresie. Główna bohaterka tej książki, Antosia Rossińska, musiała w jeden wieczór spakować najcenniejsze rzeczy i opuścić dom, w którym się wychowała. Razem z mamą została wywieziona w głąb Rosji. Nie dotarły jednak razem do celu podróży. Mama została na jednym z postojów, szukała pomocy dla córki, pociąg odjechał bez niej. Od tej pory dziewczynką zajęła się podróżująca tym samym wagonem kobieta. Antosia była jej bardzo wdzięczna. Cały czas myślała jednak o mamie, miała nadzieję, że się jeszcze kiedyś odnajdą. Na razie sytuacja Antosi skomplikowała się jeszcze bardziej. Pierwszy tom jej przygód skończył się kolejną podróżą w nieznane. Z pierwszego rozdziału drugiego tomu, dowiadujemy się, że dziewczynka została wyrzucona z węglarki przez przemytników, w pobliżu Krasnoarmiejska. Ranną dziewczynkę przypadkowo znaleźli Kazachowie i zdecydowali się jej pomóc. Najpierw musieli zająć się jej zdrowiem. Rany były poważne, ale troskliwa opieka Kazachów sprawiła, że Antosia zaczęła wracać do zdrowia. Początkowo czuła się wśród nich bardzo niepewnie. Nie wiedziała, czy Kazachowie pozwolą jej ze sobą zostać. Na szczęście pozwolili i tak zaczął się kolejny etap jej życia w ZSRR z czasów II wojny światowej.

Do książek Marcina Szczygielskiego pochodzimy niemal bezkrytycznie. Podoba nam się wszytko, co pisze. Na szczęście, ten autor nie daje nam powodów do tego, żebyśmy zmieniały zdanie. Zbójeckie nasienie to książka, którą czytałyśmy z ogromnym zainteresowaniem i w wielkich emocjach. Każdy rozdział był pełen emocji. Bywało wesoło, bywało smutno. Niektóre rozdziały wywoływały na naszych twarzach uśmiech. Inne sprawiały, że drżałyśmy o główną bohaterkę. Bo Antosia to dziewczynka, której nie można nie lubić. Bardzo dzielna, odważna i wytrwała. Spotkało ją w życiu coś, czego nie chciałby przeżyć żaden dorosły. A ona była tylko dzieckiem. Dzieckiem, które bardzo dzielnie stawiało czoła kolejnym przeciwnościom losu. Drugi tom jej historii poruszył nas równie mocno, co pierwszy. To książka ważna i potrzebna. Świetny przykład na to, że książki historyczne można pisać w sposób ciekawy dla młodego czytelnika. Ta książka porusza czułe struny, pokazuje świat, którego nikt z nas nie zna i czasy, które pamięta coraz mniej osób. Dobrze, że Marcin Szczygielski oddał głos tym, którzy to przeżyli. Dobrze, że utrwalił na stronach swojej powieści dzieci, które zostały w czasie II wojny światowej wywiezione do Kazachstanu i na Syberię. Dobrze, że opowiedział o ich życiu, o tym, co ich tam spotkało. Chciałabym, żeby tak mądrych i ważnych książek było jeszcze więcej. Czekamy na kolejny tom i kolejne przygody Antosi. Czy tom trzeci będzie ostatnim? Mamy nadzieję, że nie, bo chciałybyśmy spędzić z tą bohaterką kolejne wieczory... Na koniec, dwa słowa o tym, czym Zbójeckie nasienie różni się od Antosi w bezkresie. Drugi tom tej serii ma inną, znacznie bogatszą oprawę graficzną. To również dzieło Marcina Szczygielskiego. Najlepsze dopełnienie tej niezwykłej opowieści. Te ilustracje sprawiają, że ta książka jest jeszcze bardziej wyjątkowa!

 

Zbójeckie nasienie

Marcin Szczygielski

Instytut Wydawniczy Latarnik 2023

Marcin Szczygielski to jeden z najbardziej lubianych przez Tosię pisarzy. Przeczytała wszystkie książki dla młodych czytelników, które napisał. Zawsze niecierpliwie wypatruje zapowiedzi kolejnych. Ja również ich wypatruję, bo tak się składa, że także jestem fanką twórczości Szczygielskiego. Wszystkie jego książki przeczytałyśmy razem w ramach naszego codziennego wieczornego rytuału. Czytając je zawsze ruszałyśmy w podróż do świata wyobraźni, w którym nie brakowało magii, postaci z mitologii i wątków fantastycznych. Niewiele było książek wyłącznie obyczajowych. Książek, w których nie pojawiałby się najmniejszy choćby wątek nadprzyrodzony. Dlatego tak bardzo zaskoczyła nas najnowsza powieść tego autora.

Antosia w bezkresie to najpoważniejsza książka w jego pisarskim dorobku. Biorąc ją do ręki czytelnicy przenoszą się do czasów II wojny światowej. W majątku Brantówka mieszka ze swoimi rodzicami Antosia Rossińska. Przez całe swoje dotychczasowe życie była szczęśliwa (choć wielu rzeczy pewnie nie doceniała) i nie miała żadnych zmartwień. Wybuch wojny bardzo wiele namieszał w jej życiu. Najpierw zniknął tata, który dołączył do armii polskiej. Potem do Brantówki zaczęli wprowadzać się bliżsi i dalsi członkowie rodziny i znajomi rodziców. A potem stała się rzecz najstraszniejsza. Antosia i jej mama musiały opuścić własny dom. Pewnej nocy w Brantówce zjawili się radzieccy żołnierze, dali im trochę czasu na spakowanie się i odwożą je na stację kolejową. Tam, Antosia i jej mama zostają zamknięte w jednym z wagonów. Nie są tam same, pociąg jest bardzo długi i w każdym wagonie znajduje się około 30 osób. Głównie kobiet z dziećmi i ludzi starszych. Czeka ich bardzo długa i trudna podróż. Zostaną wywiezieni do Kazachstanu. Zanim jednak tam dotrą, Antosia doświadczy wielu złych rzeczy. Najgorszą i najtrudniejszą będzie rozstanie z mamą. Pewnego dnia kobieta wysiadła z wagonu, żeby szukać pomocy dla chorującej córki i innych dzieci. Niestety, zanim zdąży do niego wrócić pociąg rusza, a kobieta zostaje... Antosia nie zdaje sobie sprawy z tego, co się stało. Jest tak chora, że niemal cały czas śpi. Kiedy w końcu dochodzi do siebie jest zrozpaczona. Nie wie, co się z nią stanie, co powinna dalej robić. Pomocną dłoń wyciąga do dziewczynki pani Myszyńska, kobieta, która podróżowała w tym samym wagonie. Od tej pory to ona opiekuje się Antosią, a dziewczynka stara się jej ze wszystkich sił pomagać. Życie ludzi zesłanych do Kazachstanu jest straszne. Tak ekstremalne warunki i sytuacje trudno sobie wyobrazić. Moja Tosia wiele razy pytała mnie, czy tam naprawdę mogło być aż tak źle...

Ta książka niesamowicie działa na wyobraźnię. To na pewno jedna z najtrudniejszych, ale i najbardziej wartościowych lektur jakie czytałam z Tosią. Cieszę się, że przeczytałyśmy ją razem, bo na bieżąco mogłyśmy omawiać trudniejsze dla niej kwestie. Dla wrażliwego dziecka to naprawdę trudna lektura. Trudna, ale bardzo potrzebna. Żyjemy w czasach, kiedy tuż za naszą granicą toczy się wojna. Tę wojnę prowadzi ten sam naród, którego przywódca zarządził w czasach II wojny światowej deportację milionów ludzi do Kazachstanu. Niestety, niewiele się przez te wszystkie lata zmieniło. Nadal wybuchają wojny. Nadal jedni uważają się za lepszych od innych i dają sobie prawo do decydowania o ich życiu. To książka historyczna, a jednocześnie do bólu aktualna. Zwłaszcza w kontekście tego, co dzieje się za naszą wschodnią granicą. To książka, która boli i porusza najczulsze struny. Jedna z ciekawszych książek, które ukazały się w tym roku. Pierwszy tom trylogii zaplanowanej przez Marcina Szczygielskiego dla czytelników od 10. roku życia. Przeczytajcie ją koniecznie. Naprawdę warto, naprawdę trzeba.

Antosia w bezkresie

Marcin Szczygielski

Instytut Wydawniczy Latarnik 2022

wiek 10+

Gdybyście kazali Tosi wybrać trzech ulubionych pisarzy, bez wahania wymieniłaby w tej grupie Marcina Szczygielskiego. Książki jego autorstwa zawsze czyta z wypiekami na twarzy. To przy nich śmieje się najgłośniej i o nich rozmyśla najdłużej. Marcin Szczygielski. Przeczytała (prawie) wszystkie napisane przez niego książki dla dzieci i młodzieży. Każda z nich reprezentuje nieco inny gatunek, a jednocześnie wszystkie budzą jej zainteresowanie i ogromną sympatię. Tym razem autor mocno nas zaskoczył i zamiast kolejnej powieści, dał czytelnikom zbiór opowiadań.

Jak się łatwo domyślić po przeczytaniu tytułu, bohaterami wszystkich opowiadań są dziewczyny. W prawdziwym życiu nie miałyby szansy się spotkać, bo przyszły na świat na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Różni je wiele, łączy ciekawe (choć często niełatwe) życie, które okazało się doskonałym materiałem literackim. Bohaterką pierwszego opowiadania jest młoda Żydówka. Akcja Złotego pałacu toczy się w czasie II wojny światowej. Dziewczynka razem z matką ucieka w poszukiwaniu bezpiecznego schronienia, w którym miałyby szansę przetrwać wojenną zawieruchę. Bohaterka wspomina czasy, kiedy nie było wojny, kiedy wszystko było łatwiejsze, lepsze i bardziej kolorowe. Opowiadanie jest mocne. Być może dla niektórych mogłoby się również niezrozumiałe. Kontekst historyczny jest w tym przypadku bardzo ważny. Tym, którzy wcześniej nie słyszeli o holocauście autor bardzo wiele wyjaśnia w komentarzu, który znalazł się na końcu opowiadania. Podobnie jest z wieloma kolejnymi historiami. Po ich zakończeniu możemy przeczytać komentarz. Dotyczy on kontekstu wydarzeń przedstawionych w opowiadaniu. Dzięki temu czytelnikom łatwiej będzie zrozumieć tło całej historii. A historie są bardzo różne. Znalazło się w tej książce inne opowiadanie dotyczące II wojny światowej, jest także historia dziewczynki żyjąca w Berlinie podzielonym przez mur berliński. Są opowieści całkiem współczesne. O Natalii, która wymienia sms-y z chłopcem, którego nie zna. I choć wie, że nie powinna nawiązywać takich znajomości, tylko jemu ma odwagę opowiedzieć o swoich problemach. Akcja innego opowiadania toczy się w niemal w czasie rzeczywistym. Elżbieta musi na jakiś czas przeprowadzić się ze swoją mamą do domu pomocy społecznej. Trwa pandemia i placówka zostaje całkowicie zamknięta, więc personel nie będzie mógł jej opuszczać. Mama nie chce (i nie może) zostawić córki samej, więc dziewczynka nie ma wyboru. Nie jest z tego oczywiście zadowolona, ale jej protesty i tak na nic by się zdały. 

 

Takich i podobnych opowiadań jest w tej książce dwanaście. Każde uczy czegoś innego. Każde porusza bardzo czułe struny. Pokazuje dziewczyny mądre, odważne, nieśmiałe i zagubione. Dziewczyny, które się boją, które nie wiedzą, co zrobić, bo spotkało je właśnie coś trudnego. Muszą znaleźć w sobie siłę do działania (albo przetrwania). Muszą komuś zaufać, znaleźć osobę, która będzie mogła im pomóc. Kolejne opowiadania pokazują życie jako mieszaninę dobrych i złych rzeczy. Wydarzeń przyjemnych i tych dużo trudniejszych, z którymi trzeba się zmagać. Marcin Szczygielski pokazuje, że nieustannie dokonujemy jakiś wyborów, z których konsekwencjami musimy się później mierzyć. Na tym polega prawdziwe życie i tak wygląda nasza życiowa droga. Ta książka to jedna z najmądrzejszych i najciekawszych książek jakie miałam okazję w tym roku z Tosią przeczytać. W kółko o dziewczynach to książka, którą każda dziewczyna powinna mieć i przeczytać. To jedna z tych książek, które zostają w sercu i głowie na bardzo długi czas (a może i na zawsze). To doskonały prezent dla dziewczynek, które są bliskie naszym sercom. Prezent od serca, przepełniony mądrością, zrozumieniem i uzupełniony niebanalnymi ilustracjami Grażyny Rigall. Czego chcieć więcej? My (jak zwykle) chcemy kolejnych książek Marcina Szczygielskiego.

W kółko o dziewczynach

Marcin Szczygielski

ilustracje Grażyna Rigall

Instytut Wydawniczy Latarnik 2021 

Dzieci często mówią, że widzą dziwne rzeczy. Opowiadają o niezwykłych snach i zjawiskach, które rzekomo widzą za oknem. Rodzice początkowo zwracają na to uwagę, potem zaczynają takie opowieści ignorować. Bujna wyobraźnia jest, w dzieciństwie, rzeczą całkowicie normalną i w pełni akceptowalną. Michalina też widziała różne dziwne rzeczy. Początkowo nawet opowiadała o nich swoim rodzicom. Rodziców jednak te historie zaczęły mocno niepokoić, zaczęli szukać dla córki pomocy. Odwiedzili psychologa i rozpoczęli regularną terapię. Michalina nie miała ochoty na spotkania z psychologiem, dlatego w ogóle przestała mówić o tym, co widzi. Od tej pory jej najbliżsi postrzegali ją jako całkowicie zwyczajną dziewczynkę.

 

Pomoc będzie jej potrzebna, bo wpadnie w poważne kłopoty, a jej niezwykła umiejętność wzbudzi zainteresowanie przedstawicieli wielkiej korporacji działającej w Mieście Czterech Wiatrów. Wcześniej ziarno niepokoju w sercu dziewczynki zasieje okulistka, którą odwiedziła za radą Józefiny (kobieta wspominała o tym kilkukrotnie, po raz ostatni w napisanym przed śmiercią liście). Podczas tej wizyty dowiedziała się czegoś, co z jednej strony bardzo ją zdziwiło, z drugiej wydało jej się absolutnie nieprawdopodobne. Michalina nie ma prawa widzieć! Jak to się stało? Czy ma to jakiś związek z jej przeszłością? Dziewczynka wkrótce dowie się wszystkiego. Przeżyje również mrożącą krew w żyłach przygodę (choć nie wiem, czy słowo "przygoda" jest tu najodpowiedniejsze).

Marcin Szczygielski zdążył nas już przyzwyczaić do tego, że pisze dobre książki. Książki, które zawsze czytamy razem i każda z nas czerpie z tego taką samą przyjemność. Tym razem było tak samo. Oczy Michaliny czytało nam się znakomicie, choć jeszcze żadna książka tego autora nie dostarczyła nam aż tylu emocji. Ta powieść naprawdę trzyma w napięciu. Do ostatniego zdania ostatniego rozdziału nie byłyśmy pewne, jak ta cała historia się skończy. Druga literacka wyprawa do Miasta Czterech Wiatrów (wcześniej odwiedziłyśmy je czytając książkę Leo i czerwony automat) była dla nas niesamowitym przeżyciem. Marcin Szczygielski znowu napisał książkę, która nas zachwyciła. Rodzina, przyjaciele, rywalizacja, zazdrość, marzenia, tajemnice, oszustwa, zazdrość i rywalizacja. W Oczach Michaliny jest to i jeszcze dużo więcej. Choć akcja tej książki toczy się w fikcyjnym mieście, w bliżej nieokreślonym czasie, to cała opowieść jest bardzo bliska prawdziwemu życiu. Nie brakuje w niej sytuacji, które mogłyby bez problemu zdarzyć się w życiu każdego czytelnika. Spędziłyśmy z tą książką kilka wspaniałych wieczorów. Teraz polecamy ją wszystkim fanom prozy Marcina Szczygielskiego oraz tym, którzy jego książek jeszcze nie znają. Gwarantujemy, że będzie to dla Was prawdziwa literacka uczta. Zwróćcie uwagę na okładkę tej książki, stworzyła ją Emilia Dziubak. Ona ilustruje najlepsze książki! W tym przypadku znowu się to potwierdziło.

Oczy Michaliny

Marcin Szczygielski

Instytut Wydawniczy Latarnik 2020